Carel Vosmaer (1826-1888) was een Haagse letterkundige. Hij had drie straten in Den Haag. De Vosmaerstraat, Amazonestraat (zijn roman uit 1880) en de Nannostraat (roman uit 1883). Allen sinds 14 februari 1921 in Spoorwijk

Carel Vosmaer
Carel Vosmaer
De Nannostraat is in de jaren 90 afgebroken en vervangen door een buurtpark en woningen (Hof van Heden). De Vosmaerstraat en de Amazonestraat bestaan, in gewijzigde vorm, nog steeds. In de Scheveningse Bosjes stond de Vosmaerbron met zijn borstbeeld (1890) die later Vosmaerzuil gedoopt zou worden.

Leven

Carel Vosmaer studeerde vanaf 1844 rechten in Leiden, promoveerde op 18 januari 1851 en vestigde zich als advocaat in Den Haag.

Van 1853 tot 1856 was hij griffier bij het kantongerecht in Oud-Beijerland, daarna substituut-griffier, eerst bij het Hof in Den Haag, in 1866 bij de Hoge Raad, totdat hij dit ambt neerlegde in 1873 om verder uitsluitend te leven voor de studie van kunst en letteren.

Carel schreef 25 jaar lang voor het tijdschrift De Nederlandsche Spectator. Onder zijn bestuur stond de Spectator open voor allerlei vernieuwingen. Zijn stukjes genaamd Vlugmaren schreef hij onder het pseudoniem Flanor. Deze waren zeer invloedrijk.

Zo voerde Vosmaer bijvoorbeeld in 1863 via zijn tijdschrift een campagne en was zijn stem doorslaggevend voor de keuze van het ontwerp van het monument op Plein 1813.

De Ruyterstraat 73 was tussen 1875 en 1888 het woonhuis van Carel Vosmaer. Rechts tussen de twee ramen in, zit een gedenkplaat.
De Ruyterstraat 73 was tussen 1875 en 1888 het woonhuis van Carel Vosmaer. Rechts tussen de twee ramen in, zit een gedenkplaat.
Deze geleerde en minzame kenner van kunst en letteren betekende veel in de negentiende-eeuwse literaire wereld. Zijn roman werd bewonderd door Louis Couperus en vele van zijn tijdgenoten. Carel was een groot bewonderaar en een goede vriend van Eduard Douwes Dekker (Multatuli). Vosmaer overleed in 1888 in Montreux (Zwitserland).

Vosmaer woonde:

  • Op het Buitenhof vanaf 1826
  • Op de Bierkade nummer 10 vanaf maart 1856
  • In de Willemstraat nummer 46 vanaf mei 1857
  • In de Anna Paulownastraat 70 vanaf mei 1869 
  • In de De Ruyterstraat 73  vanaf mei 1875 (tot 1888)

Vosmaer

De intro's van een paar boeken van Vosmaer

Ter nagedachtenis aan Carel Vosmaer werd in de Scheveningse Bosjes in 1890 de  Vosmaerbron geplaatst.
Ter nagedachtenis aan Carel Vosmaer werd in de Scheveningse Bosjes in 1890 de Vosmaerbron geplaatst.

Het monument

De  Haagse Gemeenteraad wilde eerst geen toestemming gegeven, maar ging in maart 1890 toch overstag. Er mocht  in de Scheveningse Bosjes een monument voor Vosmaer geplaatst worden. 

Vosmaer ging vaak wandelen in de Scheveningse Bosjes en kwam daar onder andere Louis Couperus tegen.

De letterkundige Frans Netscher: 'Elken middag tegen vier uur gingen wij (Netscher en Couperus) wandelen, op den ouden Scheveningschen weg, in de Boschjes, dwalend door de laantjes, zonder doel, zonder plan, alleen maar om beweging te hebben, te loopen, en om te kunnen praten, te kunnen praten over kunst. Tot de wandelaars, die wij dan trouw tegenkwamen, behoorde o.a. Vosmaer, met zijn witten kop van uitstaand haar, stijf rechtop, zijn kaalgeschoren gezicht, zijn intelligent vossenhoofd, altijd even rustig, koel en placide.'

Op 26 augustus, 's morgens om 11.30 uur, waren de weduwe Vosmaer en haar kinderen aanwezig en kon het monument onthuld worden.

Het Vosmaer Monument (VM) bevond zich tussen 1890 en 1944 in de buurt van de huidige Ary van der Spuyweg. Ter oriëntatie: Links van de Scheveningseweg ligt Park Zorgvliet.
Het Vosmaer Monument (VM) bevond zich zich tussen 1890 en 1944 in de buurt van de huidige Ary van der Spuyweg. Ter oriëntatie: Links van de Scheveningseweg ligt Park Zorgvliet.
De initiatiefnemers hadden echter liever een bank gezien, en bij de onthulling van de fontein bracht de de Haagse dichter P. Boele van Hensbroek de woorden van Conrad Busken Huet in herinnering:

'Onze beste kans is, dat men, evenals voor Cremer, een bank voor ons opricht in de Scheveningse boschjes. Dan kunnen de Nederlanders op ons gaan zitten, en ons warm houden. Oók over die bank moest gij eens een artikeltje schrijven, en over het verkiezen van die bank boven eene fontein. Dit zijn van die nationale karaktertrekken, die mij steeds amuseeren'. Het woord werd gevoerd door Prof. Dr. A.G. van Hamel uit Groningen.

Te streng klassiek

Het Vosmaer monument in het Scheveningse bos
Het Vosmaer monument in het Scheveningse bos
De schilder Lourens Alma Tadema ontwierp het monument, een drinkbron.

Het was een cararisch marmereren zuil van twee meter met daarop de buste van Vosmaer, gemodelleerd door de beeldhouwer Johan Koelman.

Op de dekplaat tussen kapiteel en borstbeeld stond aan vier zijden met gouden letters: Rembrandt, Homeros, Nanno en Amazone. Vóór de zuil spoot water in een bronzen bekken dat zijn vorm ontleende aan de sierlijke Romeinse krater van Hildesheim

Het frische duinwater voor de jeugd werd breed gewaardeerd, maar de streng klassieke stijl detoneerde volgens critici echter met het omringende groen.

De drinkbron was geplaatst bij de 2e kinderspeelplaats, tegenover Zorgvliet (dit was in 1890 de nog niet bebouwde voormalige buitenplaats van de staatsman-dichter Jacob Cats).

Het monument moest elke winter in hout ingepakt worden om te voorkomen dat de boel bevroor. Toen dit tijdens de oorlog niet gebeurde, raakte de bron defect. De aanleg van de  Atlantikwall was de nekslag. Het monument werd verwijderd en nooit meer terug geplaatst. 

De gedenksteen voor Carel Vosmaer in  De Ruyterstraat 73 's-Gravenhage werd op 17 juni 1988 door mevrouw Vosmaer-Hudig onthuld.
De gedenksteen voor Carel Vosmaer in De Ruyterstraat 73 's-Gravenhage werd op 17 juni 1988 door mevrouw Vosmaer-Hudig onthuld.
De straten van Carel Vosmaer. Bij de groene pijl de vroegere Nannostraat. Het rode blokje toont het oude deel van de Amazonestraat. Het blauwe blokje, het nieuwbouwdeel.
De straten van Carel Vosmaer. Bij de groene pijl de vroegere Nannostraat. Het rode blokje toont het oude deel van de Amazonestraat. Het blauwe blokje, het nieuwbouwdeel.
De Vosmaerstraat in 1980.
De Vosmaerstraat in 1980.
De Vosmaerstraat 34-56, gezien vanaf de Keggestraat in 1980.
De Vosmaerstraat 34-56, gezien vanaf de Keggestraat in 1980.
De Vosmaerstraat in 1931.
De Vosmaerstraat in 1931.
De nieuwbouw van de Vosmaerstraat in 2002.
De nieuwbouw van de Vosmaerstraat in 2002.
De Vosmaerstraat gezien richting de Hildebrandstraat.
De Vosmaerstraat gezien richting de Hildebrandstraat.
Vosmaerstraat richting Alberdingk Thijmstraat in juli 2014.
Vosmaerstraat richting Alberdingk Thijmstraat in juli 2014.
De Vosmaerstraat bij huisnummer 45 kijkend richting de Beetsstraat. Op de achtergrond wijkcentrum de Wissel.
De Vosmaerstraat bij huisnummer 45 kijkend richting de Beetsstraat. Op de achtergrond wijkcentrum de Wissel.
Vosmaer becommentarieerde via zijn tijdschrift De Nederlandsche Spectator maatschappelijke ontwikkelingen. Zoals het gemengd zwemmen voor mannen en vrouwen.
Vosmaer becommentarieerde via zijn tijdschrift De Nederlandsche Spectator maatschappelijke ontwikkelingen. Zoals het gemengd zwemmen voor mannen en vrouwen.
Een jeugdige Vosmaer.
Een jeugdige Vosmaer.
Carel Vosmaer gefotografeerd door de beroemde kunstenaar Maurice Verveer.
Carel Vosmaer gefotografeerd door de beroemde kunstenaar Maurice Verveer.
Carel Vosmaer ligt begraven in Territet, Zwitserland. Jozef Israëls schilderde het graf in 1891.
Carel Vosmaer ligt begraven in Territet, Zwitserland. Jozef Israëls schilderde het graf in 1891.

.

Cultuur

Tijdperken

Wijken

Ga naar boven